Armoede zorgt voor gezondheidsproblemen- veel gezinnen met stress
Armoede zorgt bij veel gezinnen voor gezondheidsproblemen. Steeds meer gezinnen kampen met stress doordat er niet genoeg geld binnenkomt om van te leven. Gezondheid en bestaanszekerheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Want wie worstelt met financiële onzekerheid, krijgt vaak te maken met zowel fysieke als mentale gezondheidsproblemen.
Mensen die in armoede leven, ervaren fors meer stress. Daarnaast leven ze vaak in een ongezonde omgeving en hebben ze maar heel beperkte toegang tot gezonde voeding en medische zorg. Dat blijkt uit onderzoek van Movisie. Arme gezinnen kampen bijna drie keer zo vaak met psychische klachten als gezinnen die rondkomen.
Daarnaast leven ze vaak op een plek waar de luchtkwaliteit niet in orde is. Ze krijgen te maken met fijnstof en slecht geventileerde woningen. Of het is er onveilig en er is weinig groen in de buurt. Het zijn allemaal factoren die bewezen van invloed zijn op hoe mensen zich voelen.
Uit het onderzoek blijkt ook dat veel mensen die in armoede leven de zorg mijden. Zij zijn bang voor de hoge kosten die een bezoek aan de arts met zich mee zou kunnen brengen. Het percentage mensen dat zorg mijdt vanwege de mogelijke kosten, steeg van 8 procent in 2021 naar 11 procent in 2023. Je hoeft zelf geen arts te zijn, om te snappen dat dit een zorgelijke ontwikkeling is.
Het CBS deed eerder al onderzoek naar armoede en eenzaamheid. Mensen die hiermee kampen, hebben gemiddeld acht tot negen jaar minder gezonde levensjaren. Zij overlijden eerder door chronische ziekten als diabetes en hart- en vaatziekten. Beide problemen worden vaak veroorzaakt door een ongezonde leefstijl.
Zo eten gezinnen in armoede vaak niet genoeg groente en fruit, omdat dit te duur is. Ook is er geen geld om regelmatig (matig) intensief te bewegen bij bijvoorbeeld een sportclub. Met name kinderen uit arme gezinnen lopen een veel groter risico op obesitas en schuldenproblematiek.
Mensen met een slechtere gezondheid komen vaak minder goed toe aan een zinnige besteding van hun dag. Zo werken ze bijvoorbeeld vaker niet. Mensen met een chronische ziekte of beperking zijn voor minder dan 30 procent vertegenwoordigd in de groep werkenden. Kijk je naar de hele beroepsbevolking, dan zie je dat meer dan 70 procent een baan heeft.
Wanneer een daginvulling ontbreekt, zoeken mensen vaak naar alternatieve vormen van vermaak en ontspanning. Chatten en gamen op het internet zijn daar in deze tijd goede voorbeelden van. Een ander voorbeeld hiervan is het spelen in een Nederlandse casino zonder registratie. In dit casino kan iedereen spelen zonder een omslachtig registratieproces te doorlopen.
De casino’s zonder registratie vallen nog steeds onder toezicht van een erkende gokautoriteit, maar hanteren minder strenge regels. Ze bieden vaak een alternatieve manier van aanmelden. In dit type online casino spelen echter niet alleen mensen die een beperkte daginvulling hebben, maar er zijn ook een hoop spelers actief die gewoon (volledig) werken. Soms zijn het zelfs mensen met hele goede banen, die de stress van hun hectische baan even van zich af willen schudden door een potje te gokken.
Volgens deskundigen zouden Nederlanders zich er vaker toe moeten zetten om een goed dagritme te krijgen. Dat houdt in dat ze op tijd gaan slapen, elke dag vroeg weer opstaan en iets zinnigs met hun dag gaan doen. Werken zorgt bijvoorbeeld voor een lagere kans op depressie. Ook zorgt het voor structuur, meer eigenwaarde en meer waardering vanuit de sociale omgeving.
Door aan de slag te gaan met mentale problemen, is er weer ruimte om meer geld te verdienen. Op die manier kunnen arme gezinnen zich beter redden. Alleen blijkt het terugdringen van dergelijke problemen complex. De effectiviteit van het bepalen van een aanpak is vaak lastig.
Volgens Movisie heeft het achterliggende probleem van de gezondheidscrisis te maken met de structurele ongelijkheid in Nederland. Waar je bent opgegroeid, bepaalt voor een groot gedeelte het verdere levensverloop. Daarom zouden schulden moeten worden opgelost of kwijtgescholden, moeten mensen meer kans krijgen op een goede baan en mag onderwijs minder afhankelijk zijn van de (inkomens)positie van de ouders.
Voor mensen met een beperking of een chronische ziekte zijn specifieke maatregelen nodig. Een voorbeeld daarvan is het tegengaan van opstapelende zorgkosten en het structureel compenseren van hogere energiekosten.
Kinderen die al vroeg in armoede opgroeien, ervaren op latere leeftijd meer stress. Zij hebben te maken met ‘Early Life Stress’. Op latere leeftijd vertonen ze hardnekkig ongezond gedrag. Zo roken ze vaker, drinken ze later veel alcohol en wordt ook het gebruik van drugs aantrekkelijker.
Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is er nog een andere verslaving: een verslaving aan eten. Mensen eten hun verdriet, vervelende emoties en ervaringen weg om niet aan de stress te hoeven denken. Dit gedrag moet al in een vroege fase opgespoord worden.
Structureel geldgebrek kost onze maatschappij ontzettend veel geld. Mensen worden er letterlijk ziek van. Mensen die ziek zijn, voelen niet de behoefte om aan het werk te gaan. Zo blijft de vicieuze cirkel in stand. Financiële zekerheid vermindert stress, vergroot de toegang tot de zorg en draagt bij aan een gezonde leefomgeving.
De Armoedecoalitie pleit voor het verhogen van het sociaal minimum. Daarnaast doen experts de oproep om iets te doen aan de stijgende zorgkosten en om fysieke sociale ontmoetingen te stimuleren. Daar komt nog bij dat gezonde voeding veel betaalbaarder moet worden. Duidelijk is dat het zo niet verder kan: het is tijd voor actie op meerdere fronten.